نرخ سوم بنزین در راه است؟ | بررسی بنزین ۷۵۰۰ تومانی از سوی دولت

به گزارش تینو، افزایش بی رویه مصرف بنزین و الزام به واردات آن و یارانه هنگفتی که دولت برای عرضه بنزین با قیمت ارزان می پردازد، از مشکلات اصلی اقتصاد ایران است.

بسیاری از کارشناسان راه حل کنترل مصرف بی رویه بنزین را افزایش قیمت آن می دانند اما دولت از نظر سیاسی علاقه ای به این موضوع ندارد و ادامه روند فعلی کسری بودجه دولت را تشدید می کند.

برای بررسی راهکارهای کنترل مصرف بنزین، در میزگرد سیمای همشهری به سراغ رضا سفووند، دبیر کمیسیون انرژی مجلس و حامد صاحبهنر، کارشناس انرژی رفتیم.

رضا سفوند، دبیر کمیسیون انرژی مجلس: طبق آمار صندوق بین المللی پول، ایران 163 میلیارد دلار یارانه انرژی می دهد که 100 میلیارد دلار آن یارانه پنهان است که شامل آلودگی محیط زیست و درمان بیماری های ناشی از آن می شود. در حال حاضر 52 میلیارد دلار فرآورده های نفتی یارانه دولت است. دولت 70 میلیارد دلار به صندوق توسعه ملی، 80 هزار میلیارد تومان به نیروگاه ها و 100 هزار میلیارد تومان به پالایشگاه ها و تولیدکنندگان اوره بدهکار است.

در لایحه بودجه 1404 چیزی برای افزایش قیمت نداریم اما دولت برای سال آینده برنامه هایی ارائه کرده و قرار است اقداماتی برای سال 1405 انجام شود که یا باید در قالب لایحه به مجلس ارائه شود یا در جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی به تصویب برسد.

بر اساس طرح پیشنهادی دولت، با حفظ سهمیه های 1500 و 3000 تومانی، نرخ سومی برای بنزین ایجاد می شود که رقم آن 7500 تومان بحث و البته قطعی نیست.

دولت همچنین یک برنامه سه مرحله ای برای همه حامل های انرژی دارد. بر اساس این طرح، محدوده مصرفی برای برق، گاز، بنزین و… در نظر گرفته شده و اگر فردی بیش از آن محدوده مصرف کند، باید آن را به قیمت بازار خریداری کند.

یکی از راهکارهای ارزان قیمتی که ارائه شده، تولید و واردات خودروهای کم مصرف است. میانگین مصرف خودروهای ایرانی 11 لیتر در 100 کیلومتر است. در حالی که در ترکیه 8 لیتر است. موتورهای خودروهای ایرانی 2، 3 دهه است که در ایران تولید می شوند و بسیار گران هستند و سرمایه گذاری روی آنها بی فایده است و باید موتورهای به روز طراحی و تولید شود. از طرفی خودروهای کم مصرف خارجی باید با نرخ پایین وارد شود اما متاسفانه در مجلس در لایحه بودجه امسال تعرفه خودرو را کاهش دادیم اما مجمع تشخیص مصلحت نظام تعرفه را به 100 درصد رساند.

باید جلوی قاچاق سوخت گرفته شود. طرح‌هایی مانند رازک که به مرزنشینان اجازه می‌داد بنزین و گازوئیل را در سراسر مرزها بفروشند، اشتباه بوده است.

ما از این طرف چند میلیارد دلار بنزین وارد می کنیم و از آن طرف قاچاق می شود.

باید امکان استفاده از LPG را در خودروها فراهم کنیم. در حال حاضر گاز مایع را که سوخت بسیار تمیزی است به قیمت لیتری 27 سنت صادر می کنیم و بنزین را لیتری 67 سنت وارد می کنیم.

حامد صاحب‌هنر، کارشناس انرژی: متأسفانه سیاست گذاران نگران بنزین هستند و همین امر باعث انفعال در تصمیم گیری شده است. دوگانگی کاذبی در مورد بنزین مانند روش های قیمتی یا غیرقیمتی مطرح شده است، اما سوال اصلی که مورد غفلت قرار می گیرد این است که هزینه این مقدار انرژی که مصرف می کنیم چقدر است؟

ترکیه در دهه گذشته 11 میلیارد لیتر کالا از رژیم صهیونیستی وارد کرده است که ارزش آن 5 میلیارد دلار است. سپس 20 میلیارد لیتر محصول را در نیروگاه ها می سوزانیم که اگر صرفه جویی کنیم می توانیم آن را به ترکیه صادر کنیم.

ما حدود 230 میلیارد دلار نفت و گاز تولید می کنیم که حدود 20 درصد آن در فرآیند حمل و نقل و تولید از بین می رود. ما سالانه 9 میلیارد دلار قاچاق بنزین و گازوئیل داریم که 25 میلیون لیتر در روز است.

مصرف بی رویه انرژی در داخل کشور و کاهش صادرات ایران نیز باعث کاهش قدرت سیاسی ایران شده است. قطر بزرگترین حامی مالی حماس است، اما از آنجایی که این کشور صادرکننده بزرگ گاز و بازیگر اصلی انرژی است، هیچ کس در جهان کاری با قطر ندارد. چون به گاز آن نیاز دارند.

حمل و نقل عمومی در ایران بسیار ضعیف است و همین امر باعث افزایش استفاده از خودروهای شخصی و رشد مصرف بنزین شده است. به این معنی که راه جایگزینی برای کاهش مصرف بنزین برای مردم وجود ندارد، در حالی که با توجه به حساسیت اجتماعی و تبعات تورمی قیمت بنزین به هیچ وجه نباید تغییر کرد. افزایش قیمت بنزین باعث افزایش تدریجی تورم، افزایش نرخ ارز و ایجاد شکاف بین قیمت بنزین داخلی و خارجی می شود.

اگر دولت کسری بودجه دارد باید به دنبال ساماندهی مصرف گاز باشد که هم امکان صادرات دارد و هم امکان ایجاد ارزش افزوده بالا.

ابتدا دولت باید یک نظام جامع رفاهی و بیمه تامین اجتماعی کارآمد ایجاد کند و بعد قیمت بنزین را افزایش دهد که در کوتاه مدت امکان پذیر نیست. در کوتاه مدت باید روش غیر قیمتی اعمال شود که به معنای کاهش سهمیه بنزین نیست. روش غیر قیمتی به معنای افزایش حمل و نقل عمومی، واردات خودروهای فرسوده و توسعه CNG است.

در دولت آقای احمدی نژاد به دلیل توسعه CNG با سهمیه بندی بنزین، مردم به جای بنزین از CNG استفاده کردند. ضمناً یارانه 40 دلاری که داده شد ارزش داشت. اکنون تنها در صورتی می توان مردم را متقاعد کرد که گرانی بنزین را بپذیرند که دست دولت به طور کامل از انرژی برداشته شود. مردم باید احساس کنند که بنزین و گازوئیل مال آنهاست. سپس بازارها شکل می گیرد و قیمت در آن بازارها تعیین می شود. یعنی دولت قیمت گذاری را رها می کند و معاملات در بازار تعیین کننده قیمت است.