شگفتی خاص درباره یلدا که نمی‌دانید

تینو – حامد فوکنی: بارش شهابی Ursids یکی از بارش های سالانه زمین است که از دنباله دار 8P/Tuttle سرچشمه می گیرد. دنباله‌داری که هر 13.6 سال یک بار به دور خورشید می‌چرخد. هنگامی که زمین در مسیر خود از بقایای این دنباله دار عبور می کند، ذرات ریز کیهانی با ورود به جو زمین می سوزند و مسیرهای درخشانی را در آسمان شب ایجاد می کنند. همان پدیده ای که به نام «شهاب سنگ» می شناسیم.

قابل ذکر است که اوج فعالیت این باران معمولاً در روزهای منتهی به شب یلدا و چند روز پس از آن رخ می دهد. همزمانی که ارتباطی بین فرهنگ زمینی و رویدادهای کیهانی به شیوه ای شگفت انگیز برقرار می کند.

چرا Eurydices متفاوت است؟

بر خلاف باران های معروف تر مانند بارساوشی یا جوزای، بارش شهابی اوریسید نادر اما غیرقابل پیش بینی است. میانگین تعداد شهاب های قابل مشاهده در این بارش معمولاً حدود 5 تا 10 شهاب در ساعت است، اما در برخی سال ها ستاره شناسان از افزایش ناگهانی فعالیت خبر داده و ده ها شهاب را در یک ساعت ثبت کرده اند.

این رفتار غیرمنتظره باعث شده است که اوراسیدها به عنوان بارانی مرموز در میان ستاره شناسان شناخته شوند. بارانی که می تواند آسمان شب یلدا را در سکوت غافلگیر کند.

نقطه تشعشع؛ قطبی در مرکز توجه

نقطه درخشان بارش شهابی اورسایدا در صورت فلکی خرس صغیر و نزدیک ستاره قطبی قرار دارد. این ویژگی باعث می شود این بارندگی برای ساکنان نیمکره شمالی از جمله ایران نسبتا مناسب باشد.

از آنجایی که ستاره قطبی تقریباً در تمام طول شب در آسمان قابل مشاهده است، شهاب های اوریسید را می توان در زمان های مختلف شب یلدا مشاهده کرد. با این حال، بهترین زمان رصد نیمه شب تا قبل از طلوع آفتاب است.

شب یلدا؛ فرصتی طلایی برای رصد آسمان

طولانی بودن شب یلدا یک مزیت طبیعی برای تماشاگران آسمان است. هر چه تاریکی طولانی تر باشد، شانس دیدن شهاب ها بیشتر می شود. اگر از آلودگی نوری شهرها کاسته شود و آسمان صاف باشد، حتی بدون تلسکوپ و ابزار خاص، عبور این مهمانان کیهانی با چشم غیر مسلح قابل رصد است.

کارشناسان توصیه می کنند برای مشاهده بهتر، حداقل 15 تا 20 دقیقه به چشم ها اختصاص داده شود تا به تاریکی عادت کنند و از نگاه کردن به صفحه موبایل خودداری کنند.

وقتی فرهنگ و کیهان به هم می رسند

شاید در هیچ شبی به اندازه شب یلدا، انسان اینگونه میان زمین و آسمان قرار نگیرد. شب از یک سو نماد پایان تاریکی و آغاز روشنایی است و از سوی دیگر میزبان ذراتی است که میلیون ها کیلومتر در فضا پیموده اند تا آسمان زمین را برای لحظه ای کوتاه روشن کنند. بارش شهابی Orissad یادآور این واقعیت است که حتی در طولانی ترین شب سال، آسمان هرگز ساکت نیست. کافی است سرمان را بالا بگیریم.

بیشتر بخوانید:

نکاتی کمتر شنیده شده از شب یلدا

تاریخچه شب یلدا در فرهنگ ایرانیان: آشنایی با آداب و رسوم شب چله